Кар турында кызык фактлар

Кар ничек барлыкка килә?
Кар – болытларда су тамчылары бозга әйләнгәндә хасил булган каты явым-төшем. Кечкенә кристаллар 0,1 мм зурлыгыннан башлап үсәләр, һавадагы дымны үзләренә тарталар һәм алты очлы матур бөртекләргә әвереләләр. Галимнәр әйтүенчә, бөтен дөньяда бер-берсенә охшаш ике кар бөртеге юк – һәрберсенең формасы уникаль.

Карның төрләре
Табигатьтә кар төрлечә була:

• Рашкы кар – вак ярмасыман, ап-ак, бозсыман;

• Җепшек кар – эрегән, йомшаклыгын югалткан;

• Ябалак кар – мамык кебек җиңел, эре бөртекле;

• Тәңкә кар – йолдызсыман нечкә кристаллар.

Бу формалар һава температурасына, дымлылыкка һәм болытта үткәргән вакытка бәйле.

Карның файдасы нидә?
Кар – табигый «юрган». Ул җирне суыктан саклый, кышкы уҗымнарны, үләннәрне һәм агач тамырларын туңудан яклый. Кар астында бурсыклар, тычканнар, аюлар җылы итеп кышлый. Тагын бер мөһим сыйфаты – кар һаваны чистарта, төтен, корым, тузан үзенә сеңдерә. Язгы кар сулары басуларны, урманнарны, бакчаларны дымландыра, киләсе елгы уңышка ярдәм итә.

Кар зыян да китерә ала
Көчле кар яву юлларны яба, очкычлар оча алмый, поездлар йөрми. Җепшек кар агач ботакларын сындыра, электр чыбыкларын өзә. Мондый очракларда кар чистарту күп көч һәм вакыт таләп итә.

Кар турында иң кызыклы 13 факт (эзләү өчен мөһим цифрлар һәм исемнәр):

1. Бер үк кар бөртеге юк – барысы да төрле.

2. Боз сөңгеләре күбесенчә йортның көньяк ягында барлыкка килә.

3. Җирдәге 7 млрд кешенең яртысыннан артыгы карны күрмәгән.

4. Иң эре кар бөртегенең диаметры – 38 см.

5. Иң салкын температура (–91,2°C) 2013 елда Антарктидада теркәлгән.

6. Антарктидада кызыл, сары, алсу төстәге кар очрый.

7. Кар 90% һавадан тора, шуңа күрә әкрен төшә.

8. Көчле салкында кар металлдай яңгырый.

9. Кардан курку – кионофобия дип атала.

10. Кар кояш нурларының 90% кире кайтара, шуңа күрә җир җылынмый.

11. Чиста кар ашарга ярый, ләкин аны эшкәртү калориядән күбрәк энергия таләп итә.

12. Кристаллар суга кагылгач тавыш чыгара – галимнәр моны «кар җыры» дип атый.

13. Иң салкын боз – Антарктикада (–60°C), иң йомшак боз – Альп тауларында (0°C).

Фото – ясалма фәһем.