Нарат серкәсе җыю вакыты башлана

Агач кешеләр өчен бик файдалы үзлекләре булган серкә бүлеп чыгару фазасына керә

Нарат урманнарында хәзер бик сирәк күзәтелә торган, әмма табигать циклларын күзәтүчеләргә яхшы таныш күренеш бара: нарат серкә бүлеп чыгаруның актив фазасына керә, һәм бу чор бик кыска дәвам итә.

Асылы шунда: елның нибары берничә көнендә наратның ата җимшәнлекләре күп күләмдә серкә чыгара. Коры һәм җылы һавада бу хәтта күзгә дә күренә: җиңел генә кагылу яки җил исү белән агач тирәсендә сары болыт күтәрелә.

Бу урмандагы иң кыска “сезоннарның” берсе, аны күрми дә калырга мөмкин.

Урман кайчан “сары төскә керә”

Табигать циклларын күзәтүләр буенча, наратның актив серкә бүлү чоры май азагы — июнь башына туры килә. Әмма төгәл вакыт ел саен һава температурасы һәм дымлылыкка карап үзгәрә.

Бу сезон 5–10 көн эчендә тәмамланырга да мөмкин. Яңгыр яки көчле җил серкәне тиз арада юкка чыгара: ул агачта калмыйча, җиргә төшә яки таралып бетә.

Шуңа күрә нарат серкәсе җыючылар календарьга түгел, ә урманның үз халәтенә карап эш итә.

Төп билге — ата күркәләрнең сары төскә керүе һәм, кагылуга, серкә “коеп” торуы.

Җыю ысуллары: бердәм стандарт юк

Тәҗрибәгә һәм шартларга карап, нарат серкәсен төрлечә җыялар.

Кайберәүләр ата күркәләрне сак кына кисеп алып, яхшы җилләтелгән бинада киптерә. Кипкәч, серкә җиңел генә аерылып чыга.

Икенче ысул табигый коелуга нигезләнгән: чималны чиста кәгазь яки тукымага җәеп, бүлмә шартларында өлгерергә калдыралар.

Кайчак кыр шартларында да җыялар: тыгыз тукыма яки пакет ярдәмендә ботакларны сак кына каклап серкәне төшерәләр.

Һәр очракта төп принцип — саклык. Көчле кояш, артык җылылык һәм дым чималның сыйфатын начарайта ала.

Фото: Алсу Хисаметдинова 

Экологик як: урын сайлау ни өчен мөһим?

Нарат серкәсе әйләнә-тирә мохит йогынтысына бик тиз бирешүчән. Шуңа күрә аны гадәттә трассалардан, сәнәгать зоналарыннан һәм торак пунктлардан ерак урманнарда җыялар.

Бу сыйфат мәсьәләсе генә түгел, ә куркынычсызлык мәсьәләсе дә: агач серкәсе һавадагы чит кушылмаларны да үзенә җыярга мөмкин.

Төзелеше

Биология күзлегеннән караганда, нарат серкәсе — үсемлек үрчүе өчен кирәкле матдәләр тупланмасы. Аның составында аминокислоталар, В һәм С витаминнары, микроэлементлар һәм төрле биологик актив кушылмалар бар.

Нәкъ менә шул сәбәпле, ул халык арасында кызыксыну уята. Шулай да фәнни яктан аның дәвалау үзлекләре тулысынча расланмаган, һәм ул дару чарасы булып саналмый.

Көнкүрештә куллану

Иң киң таралган куллану ысуллары:

— бал белән кушып,
— аз күләмдә җылы эчемлекләргә өстәп,
— сезонлы катнашмалар составында.

Һәр очракта төп таләп — уртача куллану. Организмның индивидуаль реакциясе исәпкә алына.

Фото: Алсу Хисаметдинова 

Чикләүләр

Табигый булуына карамастан, нарат серкәсе аллергик реакцияләр китереп чыгарырга мөмкин. Бигрәк тә үсемлек серкәсен сизгер кешеләр өчен.

Шуңа күрә белгечләр түбәндәгеләрне киңәш итә:

— аз дозадан башларга,
— аллергия көчле булганда кулланмаска,
— аны дәвалау чарасы итеп кабул итмәскә.

Берничә көн генә дәвам итә торган сезон

Нарат серкәсе — ел саен кабатлана торган, ләкин бик кыска вакытлы табигый күренеш. Аны җыю технологиядән бигрәк күзәтүчәнлек таләп итә: наратларның “ачылган” вакытын тотып калу мөһим.

Серкә чоры тәмамлангач, нарат гадәти халәтенә кайта — яшел, тыныч һәм үзгәрешсез булып күренә. Әмма бу кыска актив чор инде үтеп киткән була. Аның үзенчәлеге дә нәкъ шунда: бу чор елга бер генә була һәм соңга калганнарны көтми.

Фото – ясалма фәһем