Эх, җиләкле җәйләре!

Җиләкне кайчан һәм ничек дөрес җыярга?

Иң тәмле һәм файдалы җиләкне иртәнге якта, чык кипкәч, яки көн эссе түгел, икенче яртысында җыю яхшырак. Иң мөһиме – савыт сайлау. Җиләкне кәрҗингә җыю иң дөрес ысул, чөнки агач кәрҗиннәр һава үткәрә һәм җиләк "сулап" тора.

Мөһим! Җыелган уңышны күләгәгә куегыз һәм өстен капларга онытмагыз. Әмма исегездә тотыгыз: җиләккә һава керергә тиеш түгел, ягъни пакетларны бик нык бәйләмәгез, чөнки ул тиз бозыла.

Җиләкчеләрнең алтын кагыйдәсе: җыелган җиләкне бер савыттан икенче савытка күчерергә ярамый. Бу вакытта җиләк карала, йомшара, изелә һәм согын югалта. Шулай ук җиләк тулы савытны җилле урынга куймагыз, чөнки җил тәэсирендә ул сок бүлеп чыгара башлый һәм тизрәк бозыла.

Урманда куркынычсызлык: чебен-черкидән саклану

Табигатькә чыгу – рәхәт, ләкин чебен-черки бу рәхәтне бозарга мөмкин. Җиләккә барганда сөт ризыклары ашамаска тырышыгыз, чөнки сөт кислотасы тир белән бүленеп чыгып, бөҗәкләрне җәлеп итә.

Чебен-черкидән саклану өчен махсус крем-спрейлар яки халык ысулларын кулланыгыз. Мәсәлән, “Звездочка” бальзамы яки ванилин кушылган крем бик нәтиҗәле. Бу гади алымнар сезгә урманда ял итүне бозмас. 

Ачкыч, телефон һәм башка әйберләрне саклау

Иң мөһим кагыйдәләрнең берсе – әйберләрегезне саклау. Җиләккә машина белән барсагыз, ачкычны ышанычлы кесәгә салыгыз. Ачкыч төшеп калса, аны чүл-үлән арасында табу бик авыр, хәтта мөмкин түгел.

Телефон белән дә сак булыгыз. Иң яхшы вариант – җиләккә телефонсыз бару. Әгәр дә телефон аласыз икән, аны кесәгә төшеп калмаслык итеп ныгытып куегыз яки киемгә беркетегез. Бу сезне кыйммәтле әйберләрегезне югалтудан саклаячак.

Җиләкле урынны ничек табарга?

Күп кеше, берәр кеше эзен күрсә, "Монда беткән инде" дип уйлап китә. Бу – зур хата! Бер-ике тапкыр йөрелгән җирдә җиләк эрерәк була, чөнки кояш аларга төшә һәм алар тизрәк өлгереп өлгерә. Шуңа күрә кеше эзләреннән курыкмагыз – күбрәк игътибарлы булыгыз.

Сусаганны басу: су һәм чәй ярдәм итә

Кояш астында озак йөргәндә, организм сусызлана, тамак кибә, хәл бетә. Җиләккә су яки термоста чәй алырга онытмагыз. Беренче билгеләр булганда, салкын су эчегез яки тәмле чәй әзерләгез. Бу сезгә хәл алырга ярдәм итәчәк.

Еланнардан саклану: биш мөһим кагыйдә

Җиләк күп булган урында, күпчелек чүгәләп кенә түгел, ятып та җыя башлыйбыз. Бу очракта саклык кагыйдәләрен онытмаска кирәк. Урмандагы аланнарда, агач төбендә яки биек үлән арасында еланнар яки агулы бөҗәкләр булырга мөмкин.

Саклану кагыйдәләре:

1. Агач төбенә утырмагыз һәм кулны үлән арасына кинәт тыкмагыз.

2. Аягыгызга резин итек киеп барыгыз – бу елан тешеннән саклаучы иң ышанычлы чара.

3. Елан ысылдавын ишетсәгез, кискен хәрәкәтләр ясамыйча артка чигенегез.

Елан чаккан очракта, кичекмәстән хастаханәгә мөрәҗәгать итегез. Симптомнар: чаккан урын кызара, кызыша, шешә; баш авырта, әйләнә; күңел болгана, сулыш алу авырлаша. Бу билгеләр булса, табибларга шалтыратыгыз.

Кием сайлау

Җиләккә кыска шорты белән майкадан гына бару куркыныч — чебен-черки, үсемлекләр, кояш астында яну. Тәнегезне тулысынча каплый торган җиңел, якты төстәге кием киегез. Башыгызга яулык бәйләгез яки кепка киегез. Бу сезне кояш сугудан саклаячак.

Кайда җиләк җыярга ярамый?

Соңгы, ләкин иң мөһим кагыйдә – урын сайлау. Җиләкне транспорт күп йөрүче олы юллар, завод-фабрикалар, кече фермалар, агулы химикатлар складлары тирәсендә җыю катгый тыела! Мондый урыннардагы туфрак һәм һава агулы матдәләр белән агуланган, ә тәмле җиләкләр зыянлы була. Тик экологик чиста урманнарда яки болыннарда гына йөрегез.

Гөлнара Закирова фотосы.