Җил көне: табигатьнең күренмәс көче һәм кешелекнең киләчәге

Ел саен 15 июньдә дөньяда Бөтендөнья җил көне билгеләп үтелә. Бу бәйрәм җил энергиясенең әһәмиятен искә төшерү, яңартыла торган энергия чыганакларын популярлаштыру һәм кешеләрнең игътибарын табигать көчләренә юнәлтү максатыннан үткәрелә.

Җил – безнең тормышта һәрвакыт янәшә булган, әмма еш кына игътибар ителми торган табигать күренеше. Ул һава торышын формалаштыра, болытларны күчерә, диңгезләрдә дулкыннар тудыра, үсемлекләрнең орлыкларын тарата һәм хәтта йортларыбызны электр энергиясе белән тәэмин итә ала.

Җил нәрсә ул?

Җил – атмосферадагы һаваның югары басым өлкәсеннән түбән басым өлкәсенә таба хәрәкәте. Ул Кояшның Җир өслеген төрлечә җылытуы нәтиҗәсендә барлыкка килә.

Гади генә күренсә дә, җил Җирдәге күп кенә табигый процесслар өчен җаваплы. Ул климатка тәэсир итә, явым-төшемнәрне күчерә һәм экосистемаларның яшәешен тәэмин итә.

Җил турында иң кызыклы фактлар

Җилнең тизлеге гаҗәеп зур булырга мөмкин

Торнадо вакытында җилнең тизлеге сәгатенә 400 километрдан да артып китә. Мондый көч хәтта автомобильләрне һәм биналарны күчерергә сәләтле.

Антарктида – планетаның иң җилле урыны

Галимнәр фикеренчә, Антарктиданың кайбер районнарында җил тизлеге сәгатенә 300 километрга кадәр җитә. Шуңа күрә бу континентта эшләүче тикшеренүчеләргә махсус саклану чаралары кирәк.

Җил энергиясе мең еллар буе кулланыла

Борынгы кешеләр җил көчен җилкәнле корабларда һәм тегермәннәрдә файдаланган. Беренче җил тегермәннәре якынча мең ел элек кулланыла башлаган.

Җил электр энергиясе җитештерә

Заманча җил турбиналары экологик чиста энергия чыганагы булып тора. Бер генә зур турбина да ел дәвамында йөзләгән йортны электр энергиясе белән тәэмин итә ала.

Җил үсемлекләргә ярдәм итә

Күп кенә үсемлекләрнең орлыклары һәм серкәләре җил ярдәмендә тарала. Җил булмаса, күп төр үсемлекләрнең үрчүе кыенлашыр иде.

Җил энергиясе – киләчәк энергиясе

Бүгенге көндә җил энергетикасы дөньяда иң тиз үсүче тармакларның берсе булып санала. Ул атмосферага зарарлы матдәләр чыгармый һәм яңартыла торган энергия чыганагы булып тора.

Европаның күп илләрендә электр энергиясенең зур өлеше нәкъ менә җил станцияләрендә җитештерелә. Галимнәр киләчәктә бу өлеш тагын да артачак дип фаразлый.

Безнең тормышта җилнең роле

Без җилне көн саен диярлек сизәбез: ул эссе көндә салкынча һава алып килә, болытларны тарата, яңгыр хәбәрчесе була, басулардагы игеннәрне дулкынландыра. Әмма җилнең әһәмияте моның белән генә чикләнми. Ул табигатьнең көчле механизмы да, кешелек өчен чиста энергия чыганагы да булып тора.

Бөтендөнья җил көне – табигатьнең бу күренмәс, әмма гаять көчле бүләгенә игътибар итү өчен яхшы мөмкинлек.